İŞYERLERİNDE DİSİPLİN SÜREÇLERİ

İşyerlerinde disiplin süreçleri (Uyarı – İhtar – Fesih Yönetimi); iş düzeninin sağlanması, işin sürekliliğinin korunması ve çalışan-işveren ilişkilerinde adaletin tesis edilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Bu disiplin süreçleri, 4857 Sayılı İş Kanunu, ilgili mevzuat ve yargı içtihatları doğrultusunda, belirli bir sistematik içerisinde yürütülmelidir.

Bu sistemin süreçleri şu şekilde ele alınabilir;

1. Olayın Meydana Gelmesi

Tüm önleyici tedbirlere rağmen;
*İş Kanunu,
*Çalışma mevzuatı,
*İş sözleşmesi,
*İç yönetmelikler ve işyeri kurallarına aykırı bir davranışın gerçekleşmesi halinde disiplin süreci başlar.

Bu aşamada önemli olan; olayın somut, ölçülebilir ve ispatlanabilir olmasıdır.

2. Olayın ve Fiilin Tespiti

*Olayın kim tarafından işlendiği,
*Yapılan işin ve fiilin ne olduğu,
*Fiilin kasıtlı mı ihmali mi olduğu,
*Suçun işyeri düzenine etkisi net biçimde belirlenir.

Bu aşama, sürecin en kritik kısmıdır. Hatalı veya eksik tespitler, ileride yapılacak işlemleri hukuken geçersiz hale getirebilir.

3. Olay Tespit Tutanağının Düzenlenmesi

Olayın gerçekleştiği anda veya gecikmeksizin Olay Tespit Tutanağı hazırlanır.

Bu tutanakta;

*Tarih ve saat,
*Olayın yeri,
*Olayın nasıl gerçekleştiği,
*Görgü tanıkları,
*İlgili çalışanın bilgileri açık ve objektif şekilde yer almalıdır.

Tutanağın, mümkünse birden fazla yetkili tarafından imzalanması sürecin ispat gücünü artırır.

4. Savunma Talep Süreci

4857 Sayılı İş Kanunu uyarınca, disiplin cezası veya fesih öncesinde çalışandan yazılı savunma alınması zorunludur.

Bu kapsamda;

*Savunma talep formu hazırlanır,
*Çalışana yazılı olarak tebliğ edilir,
*Savunma için makul süre tanınır.
*Çalışanın savunma vermemesi halinde bu durum ayrıca tutanak altına alınır.

5. Disiplin Niteliğinin Değerlendirilmesi

Savunma alındıktan sonra fiilin niteliği değerlendirilir:

Disiplin Suçu Yoksa

İş sözleşmesi aynen devam eder.
Süreç dosyada kayıt altına alınır.

Disiplin Suçu Varsa

Fiilin ağırlığına göre aşağıdaki yaptırımlar uygulanabilir:

*Uyarı
*İhtar
*Ücret kesintisi
*Görev değişikliği
*Geçerli nedenle fesih (4857 Md. 17–18–19–20–21)
*Haklı nedenle derhal fesih (4857 Md. 25)

6. Fesih Süreci (Varsa)

Fesih kararı verilmişse;

*Fesih bildirimi yazılı yapılır,
*Gerekçe açık ve net belirtilir,
*Çalışana usulüne uygun tebliğ edilir.

Ardından;

*İbraname,
*Çalışma belgesi,
*Bordro ve çıkış evrakları tam ve eksiksiz şekilde düzenlenir.

7. Kayıt ve İspat Yükümlülüğü

Disiplin sürecine ilişkin tüm belgeler (tutanaklar, savunmalar, yazışmalar, performans kayıtları) düzenli şekilde muhafaza edilmelidir.

Unutulmamalıdır ki;

*İş hukukunda ispat yükü çoğu durumda işverene aittir.
*Usule uygun yürütülmeyen disiplin süreçleri, işveren aleyhine ciddi hukuki riskler doğurur.

Disiplin süreçleri; cezalandırma amacıyla değil, iş düzenini koruma ve davranış düzeltme amacıyla yürütülmelidir.

Belgesiz, savunmasız ve keyfi uygulamalar; işverenin yönetim hakkını zedeler, yargı nezdinde geçersiz sayılır.